تبلیغات
شیمیدان - شیمی آلی و گروههای عاملی
یکشنبه 2 اسفند 1388

شیمی آلی و گروههای عاملی

   نوشته شده توسط: مریناز    نوع مطلب :همه چی از شیمی ،

گروه عاملی، در شیمی آلی، به گروه‌های معینی از اتم های یک مولکول گفته می‌شود که در واکنش‌های شیمیایی ویژه آن ملکول شرکت می‌کنند. گروه‌های عاملی یکسان در یک مولکول به واکنش شیمیایی یکسان در آن مولکول می‌انجامند.

 

آلدهید ترکیبی آلی است که یک گروه کربونیل در یک سر خود دارد. این گروه عاملی دارای کربنی است که از یک سو با پیوند دوگانه به اکسیژن و از سوی دیگر یک اتم هیدروژن پیوند دارد. فرمول شیمیایی این بخش از ماده را (-CHO) می نویسند.

 

در شیمی به هر ترکیب شیمیایی که یک گروهِ هیدروکسیل (‎-OH‏) متصل به کربن یک آلکیل داشته‌باشد، الکل گویند. فرمول کلی یک الکل سادهٔ عیر حلقه‌ای ‎CnH2n‏ است. در شیمی الکل‌ها در شمار گروه مهمی از ترکیب‌های شیمیایی هستند و در واکنش‌های گسترده‌ای شرکت می‌کنند و بسیاری از ترکیب‌های شیمیایی از آن‌ها به دست می‌آیند، به طوری در کتاب شیمی آلی موریسن و بوید آمده‌است که اگر به شیمیدانی بگویند او را با ده ترکیب شیمیایی دریک جزیره تنها خواهند گذاشت الکل یکی از آن‌ها خواهدبود.

به طور کلی، زمانی که نام الکل به تنهایی به کار می‌رود، معمولاً منظور اتانول است که همان الکل گرفته‌شده از جو یا عرق یا همان مشروبات الکلی می‌باشد. اتانول مایعی بی‌رنگ و فرار وبا بویی بسیار تند است که از تخمیر شکرها به دست می‌آید. همچنین گاه به هر گونه نوشیدنی که الکل داشته‌باشد، الکل می‌گویند. هزاران سال است که معمولاً الکل به عنوان یکی از عامل‌های اعتیادآور به شمار می‌آید.

الکل‌های دیگر بیشتر با صفت‌های مشخص‌کنندهٔ ویژهٔ خود می‌آیند مانند الکل چوب (که همان متانول است) یا ایزوپروپیل الکل. پسوند «ول» نیز در پایان نام شیمیایی همهٔ الکل‌ها می‌آید.

 

کربوکسیلیک اسیدها دسته ای از ترکیب های آلی هستند که یک یا چند گروه عاملی کربوکسیل«COOH-» در آن ها یافت می شود.متانوییک اسید HCOOH ساده ترین و اتانوییک اسیدCH3COOH آشناترین آن هاست.کربوکسیلیک اسیدهای سبک (حداکثر تا چهار اتم کربن)به خوبی در آب حل می شودولی با افزایش طول زنجیره کربنی از انحلال پذیری آن ها در آب کم می شودبه طوری که بسیاری از آن ها در عمل در آب نا محلولند.کربوکسیلیک اسیدها اسید های ضعیفی هستند و بر اثر حل شدن در آب تعدادی از مولکول های آن ها پروتون اسیدی خود را به مولکول های آب می دهندو به سرعت به حالت تعادل می رسند.این اسیدها یک،دو یا چند عاملی هستند که به اسید های آلی چند عاملی پلی الکترولیک می گویند.اگر به جای اتم هیدروژن گروه کربکسیل یک گروه الکیل قرار بگیرد ترکیبی به نام استر به دست می‌‎آید. استرها از مهم‌ترین مشتقات کربکسیلیک اسید‌ها هستند. طعم و بوی شاخص اغلب میوه‌ها و گل‌ها به علت وجود این استرهاست. استر از واکنش کربکسیلیک اسید با الکل بدست میاید. اتیل استات یك استر است كه از واكنش بین اتانول كه یك الكل است با استیك اسید كه یك اسید است، به دست می آید.

CH3CH2OH + HOCOCH3 CH3CHOCOCH3

درواقع گروه عاملی استر به صورت –O-C=O است كه هم اكسیژن سمت چپ و هم كربن گروه C=O خود به هیدروكربن های دیگر متصل می باشند. استرهای حلقه‌ای نیز كه لاكتون نامیده می‌شوند، جزو گروه استرها می‌باشند.

خواص استر

استرها غالبا فرار و معطرند و برخی از آنها در میوه‌های رسیده یافت می‌شوند. مثلا استات ایزوپنتیل ، بوی موز است، والرات ایزوپنتیل بوی سیب بوده و پروپیونات ایزوبوتیل ، بوی نیشكر است.

موارد استفاده از استر

خیلی از استرها مانند استات اتیل و استات بوتیل ، بعنوان واكنش‌گر و یا حلال و نرم كننده رزینها در آزمایشگاهها و صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

اتر نامی است که به ترکیب‌های شیمیایی که گروه اتری دارند گفته می‌شود. این گروه یک اکسیژن است که از دو سو به دو گروه آلکیل پیوند دارد.

ویژگی‌های فیزیکی

  • نمی‌توانند بین خودشان پیوند هیدروژنی داشته باشند.
  • دمای جوششان نسبت به کتون‌ها و آلدهیدها و کربوکسیلیک اسیدها پایین است.
  • اترها باز لوییس هستند.

اترها بسته به گروه کربنی که به اکسیژن آن‌ها پیوند داشته باشد در این سه گروه جای می‌گیرند. در این‌جا از هر نوع یک نمونه آورده شده است. یک اتر نوع اول: دی‌اتیل اترCH3-CH2-O-CH2-CH3. یک‌اتر نوع دوم:دی‌ایزوپروپیل اتر (CH3)2CH-O-CH(CH3)2 و یک اتر نوع سوم: دی‌ترسیوبوتیل اتر (CH3)3C-O-C(CH3)3.

دی‌متیل اتر
یک اتر نوع اول (دی‌اتیل اتر)
یک اتر نوع دوم (دی‌ایزوپروپیل اتر)
یک اتر نوع سوم (دی‌ترسیوبوتیل اتر)

دی‌متیل اتر، یک اتر نوع اول، نوع دوم، نوع سوم
 
 

 

تیواتر (که گاه سولفید نیز نامیده می‌شود.) یک گروه عاملی در شیمی آلی است که ساختاری به گونه C-S-C دارد. تیواتر مانند اتر است با این تفاوت که به جای اکسیژن، گوگرد دارد. از آن‌جا که گوگرد و اکسیژن در یک گروه از جدول تناوبی عناصر هستند، بسیاری از ویژگی‌های آن‌ها مانند هم است و از همین رو بسیاری از ویژگی‌های در اتر و تیواتر مانند یکدیگر است.



علیرضا قدیمی
شنبه 30 دی 1391 10:36 ب.ظ
شما در متن نوشتاریتون اشتباه زیاد دارید .فرمول شیمیایی و نام بعضی از ترکیبات اشتباه نوشته شده. در ضمن مگر میشود که "استر به صورت –O-C=O بوده و هم اكسیژن سمت چپ و هم كربن گروه C=O خود به هیدروكربن های دیگر متصل می باشند!!!!!!!!!!!!"
مونا
یکشنبه 16 خرداد 1389 02:32 ق.ظ
سلام
اگه میشه به من کمک کنید من در بعضی از سوالات آخر فصل شیمی فیزیک آلی هریس و موثق مشکل دارم به استادم دسترسی ندارم و این 2 کتاب هم میگن حل المسائل نداره نمی دونم چیکار کم لطفا به من کمک کنید یا حداقل راهنمایی ام کنید که چیکار کنم ممنون
پاسخ مریناز : ببخشید کمی دیر جواب دادم
حل تمارین این کتابها به زبان اصلی تو بازار موجوده با کمی دقت به راحتی متوجه می شی چون شماره ی سوال و فرمول و ارقام کاملا بدیهی که یکسان است و توضیحات زیادی نداره
موفق باشی شیمیدان
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر